Po  sensacyjnym debiucie  albumu “Repetitions:Letters to Krzysztof Komeda” oraz równie intrygującej płycie “Slavic Spirits” , wrocławski sekstet EABS szokuje  ultranowoczesna sesją „Discipline of Sun Ra”, w której   zredefiniuje kompozycje awangardowego i  legendarnego artysty Sun Ra.

Sun Ra to jedna z najbardziej niezwykłych i kontrowersyjnych postaci w historii muzyki współczesnej. Twierdził, że na ziemię przybył z Saturna w dniu, którego nie może wyjawić ze względu na jego astrologiczne znaczenie. Źródła podają różne daty urodzin artysty. Także prawdziwe nazwisko muzyka otacza aura tajemniczości: w latach 30-tych i 40-tych występował jako Herman “Sonny” Blount, posługiwał się także imieniem Sonny Lee i twierdził, iż jego rodzice nazywają się Arman. Niezależnie od prawdy, przez z pół wieku znany był jako Sun Ra. Sam nieraz mówił swoim słuchaczom: “Jedni mówią o mnie Mr. Ra, inni Mr. Re. Wy możecie nazywać mnie Mr. Mistery”. W połowie lat 50-tych założył swój autorski, 10-osobowy big-band o nazwie Arkestra, który w 1956 zadebiutował albumem „Sun Song”. Początkowo Sun Ra Arkestra prezentowała idiosynkratyczny be-bop z aranżacjami  w stylistyce Ellingtona, jednak już na początku lat 60-tych ewoluowała w najbardziej zaawansowaną i eksperymentalną grupę tamtego okresu. Sun Ra jako jeden z pierwszych liderów jazzowych używał dwóch saksofonów basowych, elektrycznej gitary basowej i elektronicznych instrumentów klawiszowych. Był także prekursorem pełnego i niczym nie krępowanego użycia perkusji oraz polirytmii, otwierając drogę solowym i grupowym  improwizacjom. Sun Ra zaznaczył swoją obecność także w szerszym kontekście kulturowym: wskazywał na afrykańskie korzenie jazzu, nawoływał Czarnych do dumy z ich własnej historii, a także głosił duchowy i mistyczny wymiar muzyki. Przez ponad pól wieku działalności zespół występował pod różnymi nazwami ( od Astro-Infinity Arkestra po Cosmo Jet Set Arkestra) a przez grupę przewinęli się tacy muzycy, jak Marion Brown, Richard Davis, Robin Eubanks, Craig Harris, Billy Higgins, Frank Lowe, Julian Priester, Marshall Allen, Pharoah Sanders, James Spaulding czy John Gilmore. Część muzyków zamieszkała we wspólnym domu, w którym  Sun Ra  wprowadził ścisłą dyscyplinę ( zabronione były narkotyki i alkohol), muzycy prezentowali się na scenie w egzotycznych strojach, zwykle z motywami odnoszącymi się do kosmosu i starożytnego Egiptu. Do swoich występów włączali pokazy świetlne, taniec, pantomimę, mieli także zwyczaj wchodzenia między widzów, wyśpiewując o swoich podbojach innych planet. W latach 70-tych Sun Ra zaczął poszerzać repertuar zespołu o bardziej tradycyjny materiał, zwłaszcza kompozycje big-bandowe, nie zaniedbywał muzyki jazz-funkowej i nadal wykonywał swoje przenikliwe free-jazzowe improwizacje na syntezatorze. Sun Ra wywarł ogromny wpływ na współczesną muzykę (od Funkadelic przez Karheinza Stockhausena do Art Ensemble Of Chicago) i był jednym z wielkich wizjonerów sztuki naszych czasów.

Warto o tym pamiętać wsłuchując się w sesję EABS oraz poznać genezę projektu „Discipline of Sun Ra”. W październiku 2019 roku EABS przygotował specjalny koncert związany z rocznicą koncertu Sun Ra w Polsce. Studyjne nagrania  i ostateczny kształcie albumu „Discipline of Sun Ra” wymagały poważnych zmian w selekcji utworów i  zainicjowały jeszcze ambitniejsze próby autorskiej interpretacji jazzowych oryginałów genialnego innowatora nowoczesnego jazzu. Niektóre kompozycje  skierowano  w kierunku hip-hopu  oraz w duchu inspiracji Gil Scott-Heronem czy Davidem Axelrodem, innym nadano stylistykę juke czy house.  “Nieskończoność w rozumieniu Mr. Ra oznacza tworzenie jazzu przyszłości, ale w taki sposób, by zawierał w sobie przeszłość” – deklarowali muzycy EABS (Marek Pędziwiatr – instrumenty klawiszowe & wokal, Paweł Stachowiak – gitara basowa, Jakub Kurek – trąbka, Olaf Węgier – saksofon tenorowy, Marcin Rak – perkusja oraz Spisek Jednego – sample &  perkusjonalia). Proces tworzenia albumu skupił się wokół dwóch idei Sun Ra: dekonstrukcji oraz dyscypliny. „ Muzycy nie odtwarzają utworów, tylko tworzą je na nowo, a dzięki odpowiednim informacjom mogą uchwycić ducha oryginału”- deklarował przed laty Sun Ra. Wrocławski sekstet EABS podszedł do kompozycji Sun Ra w podobny sposób. Równie ważnym elementem przy nagrywaniu płyty był także reżim związany z dyscypliną i precyzją w grze o jaki walczył pianista z Saturna, wykorzystując do tego cykl ćwiczeń-kompozycji “Discipline”, które wykonywała Arkestra. Były one ściśle pomyślane do ćwiczeń z minimalną ilością materiału, najczęściej zbudowane na partiach sekcji dętej, z cykliczną melodią rozwijającą się z fragmentów, tak by każdy muzyk grał swoja partię skrupulatnie, bez jakichkolwiek odchyleń. EABS kreuje swój jazz kontynuując tradycję i poszanowanie do ortodoksyjnego jazzu, wymykając się równocześnie wielu brzmieniowym schematom i prezentując ciekawe, autorskie podejście do utartych muzycznych standardów i konwencji.

Dionizy Piątkowski